بررسی نسبت سنجی فقه و تربیت اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش پژوه کارشناسی ارشد تفسیر تطبیقی، از کشور افغانستان، مجتمع آموزش عالی بنت الهدی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.

2 مربی و مدیر گروه علمی تربیتی فقه و اصول، مجتمع آموزش عالی بنت الهدی، جامعه المصطفی العالمیه قم، ایران.

چکیده

فقه و تربیت از عرصه‌هایی است که نقش گسترده‌ای در زندگی هر فرد مسلمان دارد. تربیت اجتماعی نیز عرصه‌ای مهم از مسائل جدید فقهی است که بیان حکم فقهی آن لازم است. پژوهش حاضر تلاش دارد ارتباط فقه و تربیت اجتماعی و تأثر و تأثیر آن‌دو را بررسی کند و به این پرسش پاسخ دهد که علم فقه و تربیت اجتماعی مسلمانان چه نسبت و ارتباطی باهم دارند. نتایج بررسی نشان می‌دهد که فقه، بعد عملی شریعت است و جایگاه ویژه‌ای در تربیت انسان مسلمان دارد؛ زیرا فقه مجموعه‌ای از بایدها و نبایدهای زندگی مسلمانان و تربیت نیز یکی از نیازهای بنیادین در زندگی انسان است. ازاین‌رو، فقه در بسیاری از عرصه‌های زندگی انسان مسلمان دخالت دارد. تحقیق حاضر به سبک زندگی، امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر و جهاد می‌‌پردازد. نقش علم فقه در ایجاد سبک زندگى اسلامی امری روشن است؛ زیرا فقه نیز علمی رفتارگراست که درصدد تبیین رفتارهاى صحیح انسان مسلمان است. مسئله دیگر، بحث جهاد است که فقه در تبیین دو مفهوم امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر و فریضه جهاد نقش پررنگی برعهده دارد.
 

کلیدواژه‌ها


  1. * قرآن کریم (1388). مترجم: مکارم شیرازی، ناصر، قم: ولیعصر.

    1. ابویی مهریزی، حسین (1386 ). نقش امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر در سلامت محیط. نشریه دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، 6(4)، 23- 30.
    2. اسلامی اردکانی، حسن (1375). امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر. قم: نشر خرم.
    3. اعرافی، علیرضا (1385). درآمدى بر تعلیم و تربیت اسلامى (2) اهداف تربیت از دیدگاه اسلام. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
    4. اعرافی، علیرضا (1387). فقه تربیتی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
    5. آراسته‌خو، محمد (1370). نقد و نگرش بر فرهنگ اصطلاحات علمی-اجتماعی. تهران: گستره.
    6. جمعی از نویسندگان (1397). درآمدى بر نظام‌نامه تربیتى المصطفى. قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی.
    7. جمعی از نویسندگان (1391). فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
    8. جوادی آملی، عبدالله (1377). فلسفه حقوق بشر. مرکز نشر اسراء.
    9. جوهرى، اسماعیل بن حماد (1410). الصحاح-تاج اللغه و صحاح العربیه. بیروت: دار العلم للملایین.
    10. حسینی، ابراهیم (1378). فقه و اخلاق. نشریه قبسات، 4(13)، ص6- 26.
    11. حلی‌، حسن ‌بن‌ یوسف (۱۴۱۴). تذکره‌ الفقها. قم: آل البیت (ع).
    12. موسوی خمینی، روح‌الله (1390). تحریر الوسیله. قم: اسماعیلیان.
    13. موسوی خمینی، روح‌الله (1365). شئون و اختیارات ولی فقیه. تهران: وزارت ارشاد اسلامی.
    14. خویی‌، ابوالقاسم‌ (۱۴۱۰). منهاج‌ الصالحین‌. قم: مدینه العلم.
    15. دهخدا، علی‌اکبر (1377). لغت‌نامه دهخدا. تهران: دانشگاه تهران.
    16. زارع، بیژن.، و فلاح، مهدی (1391). بررسی سبک زندگی جوانان در شهر تهران و عوامل مؤثر بر آن. نشریه تحقیقات فرهنگی، -(4)، 75- 105.
    17. سید قطب (1994). معالم فی الطریق. قاهره: دارالشروق.
    18. شارع‌پور، محمود (1389). جامعه‌شناسی شهری. تهران: سمت.
    19. شریفی، احمد حسین.، و دیگران (1391). همیشه بهار. قم: نشر معارف.
    20. شعبانی موثقی، حبیب‌الله (1392). درآمدى بر فقه و سبک زندگى. نشریه فقه (کاوشی نو در فقه اسلامی)، -(4)، 37-62.
    21. شهیدثانی، زین‌الدین‌ بن‌ علی‌ (1383). ترجمه و تبیین شرح لمعه. قم: دار العلم.
    22. شهیدثانی، زین‌الدین ‌بن‌ علی‌‌ (1408). مسالک‌ الافهام‌ الی‌ تنقیح‌ شرایع‌ الاسلام‌. قم‌: اسماعیلیان.
    23. صدر، محمدباقر (1361). الاسلام یقود الحیاه. تهران: وزارت ارشاد اسلامی.
    24. طاهری، زینب (۱۳۹۴). امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر. نشریه دانشنامه پژوهه. پژوهشکده باقرالعلوم (ع).
    25. طباطبایی‌فر، سید محسن (1390). امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر در فقه سیاسی شیعه. نشریه علوم سیاسی، -(54)، 79-112.
    26. طباطبایی، محمدحسین (1369). تفسیر المیزان. قم: دفتر نشر اسلامی.
    27. طرقی، مجید.، و ابراهیمی، جواد (1397). تربیت اجتماعی ازمنظر فقهی مبتنی بر نظام قواعد فقهی. نشریه مطالعات فقه تربیتی، -(9)، 37- 62.
    28. الطریحی، شیخ ‌فخرالدین (1408). مجمع‌البحرین‌. تهران: دفتر نشر فرهنگ‌ اسلامی.
    29. طوسی‌، محمد بن‌ حسن‌ (۱۴۰۰). الاقتصاد الهادی‌ الی‌ طریق‌ الرشاد. تهران: مکتبه چهل ستون العامه و مدرستها.
    30. طوسی‌، محمد بن‌ حسن‌ (۱۳۸۷). المبسوط‌ فی‌ فقه‌ الامامیه. تهران‌: چاپ‌ محمدتقی‌ کشفی.
    31. ظهیری، عباس (1379). حدود آزادی از نگاه کلام و فقه و عرفان. نشریه حکومت اسلامی، -(17)، 201- 161.
    32. العاملی، حسن بن زین‌الدین (1406). معالم الدین و ملاذ المجتهدین. قم: مؤسسه النشر الاسلامی.
    33. عاملی، زین‌الدین بن علی (۱۴۱۰). الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه. قم: کتابفروشی داوری.
    34. قدردان قراملکی، محمدحسن (1383). آزادی در فقه و حدود آن. قم: بوستان کتاب.
    35. قرائتی، محسن (1376). امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر. تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
    36. قرشى، سید على‌اکبر (1371). قاموس قرآن. تهران‌: دار الکتب الاسلامیه.
    37. کاشف الغطاء، جعفر (1422). کشف الغطاء عن مبهمات الشریعه الغراء. مشهد: مکتب الاعلام الاسلامی.
    38. کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق (1407). الکافی. مترجم: على‌اکبر، غفارى.، و محمد، آخوندى. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
    39. محقق حلی، جعفر بن حسن (1309). شرایع الاسلام. تهران: استقلال.
    40. سروش، محمد.، و مقدس‌نیا، محمد (1383) امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر. قم: پژوهشکده تحقیقات اسلامی.
    41. مطهری، مرتضی (1368). آزادی معنوی. قم: انتشارات صدرا.
    42. مطهری، مرتضی (1378). پیرامون انقلاب اسلامی. قم: انتشارات صدرا.
    43. مطهری، مرتضی (1378). مجموعه آثار. قم: انتشارات صدرا.
    44. مطهری، مرتضی (1378). یادداشت‌ها. قم: انتشارات صدرا.
    45. مطهری، مرتضی (بى‏تا). آشنایى با علوم اسلامى. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه.
    46. منتظری‌، حسینعلی‌ (1367). دراسات‌ فی‌ ولایه‌ الفقیه‌ و فقه‌ الدوله‌ الاسلامیه‌. قم‌: مرکز جهانی علوم اسلامی.
    47. منتظری‌، حسینعلی‌ (1423). معارف و احکام جوانان. قم: سرایی.
    48. مهدوی کنی، محمدسعید (1390) دین و سبک زندگی. تهران: دانشگاه امام صادق (ع).
    49. مهیار، رضا (1376). فرهنگ ابجدی (عربی، فارسی). تهران: انتشارات اسلامی.
    50. میالاره، گاستون (1370). معنى و حدود علوم تربیتى. مترجم: کاردان، على‏محمد. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
    51. میرعظیمی، جعفر (1375). دو فریضه بزرگ امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر. قم: واحد فرهنگی کتابخانه عمومی حضرت ابوالفضل (ع).
    52. نایینی، محمدحسین (1382). تنبیه الامه و تنزیه المله. قم: بوستان کتاب.
    53. نجفی‌، محمدحسن ‌بن‌ باقر (۱۹۸۱). جواهر الکلام‌ فی شرح‌ شرایع‌ الاسلام. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    54. همت‌بناری، علی (1381). نگاهی به تعامل فقه و تربیت با تأکید بر نقش فقه در تربیت. نشریه معرفت، -(57)، 39-49.
    55. همت‌بناری، علی (1388). نگرشی بر تعامل فقه و تربیت. قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
    56. هیکل‌، محمدخیر (۱۹۹۶). الجهاد و القتال‌ فی‌ السیاسه‌ الشرعیه‌. بیروت: دار البیاق.