کنترل جمعیت از منظر فقه امامیه؛ تحلیل فقهی-قرآنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌پژوه کارشناسی فقه و اصول، از کشور بنگلادش، مجتمع آموزش عالی بنت‌الهدی، جامعه‌المصطفی العالمیه، قم، ایران.

2 دکتری فقه مقارن، مربی و مدیر گروه علمی تربیتی فقه و اصول، مجتمع آموزش عالی بنت‌الهدی، جامعه‌المصطفی العالمیه، قم، ایران.

چکیده

پژوهش حاضر باهدف بررسی و تحلیل فقهی موضوع کنترل جمعیت و کاهش نرخ تولد در جوامع اسلامی به‌ویژه ازمنظر فقه امامیه نوشته شده است. مسئله کنترل جمعیت که بااستناد به الزامات اقتصادی و اجتماعی در سطح جهانی مطرح می‌شود در مقاله حاضر باتکیه بر آیات قرآن و روایات اهل‌بیت (ع) بررسی فقهی شده است. با تحلیل دیدگاه‌های موافقان و مخالفان این سیاست، دلایل هردو گروه تحلیل و تعارضات ظاهری میان ادله نقلی رفع شده است. مقاله حاضر نشان می‌دهد که در نگاه اولیه فقه امامیه، افزایش نسل، امری مطلوب و مؤکد روایی است، اما باتوجه به اصل ولایت فقیه و قاعده مصلحت، امکان صدور حکم ثانوی ازسوی حاکم اسلامی در شرایط خاص وجود دارد. درنهایت، باتوجه به نبود حکم ثانوی الزام‌آور در شرایط فعلی، حکم اولیه یعنی، استحباب کثرت نسل، همچنان معتبر و مورد تأیید شرع شمرده می‌شود.
 

کلیدواژه‌ها


  1. نهج‌البلاغه (1414). گردآورنده: شریف رضی. مترجم: فیض‌الاسلام اصفهانی، علی‌نقی. قم: مؤسسه نهج‌البلاغه.

    * الصحیفه السجادیه (۱۴۱۸). مترجم: غرویان، محسن. قم: دفتر نشر الهادی.

    1. بی‌نا (۱۳۷۸). از کنترل رشد بی‌رویه جمعیت چه خبر. نشریه گزارش، -(۹۹۰)، 37- 38.
    2. حرعاملی، محمد بن حسن (۱۴۰۹). تفصیل وسایل الشیعه الی تحصیل مسائل الشرعیه، قم: مؤسسه آل البیت (ع).
    3. حسینی تهرانی، سید محمدحسین (۱۴۲۵). رساله نکاحیه (کاهش جمعیت ضربه‌ای سنگین بر پیکر مسلمین). مشهد: علامه طباطبایی.
    4. خانی، علی‌رضا (۱۳۷۷). نگاهی به عوامل جامعه‌شناختی رشد جمعیت در ایران. نشریه اقتصاد (اطلاعات سیاسی اقتصادی)، -(۱۲۹و۱۳۰)، 190- 197.
    5. خرازی، سید محسن (۱۳۷۹). کنترل جمعیت و عقیم‌سازی. نشریه فقه اهل‌بیت، -(22)، ۳۱- ۵۸.
    6. خویی، سید ابوالقاسم (۱۴۰۳). معجم رجال الحدیث و طبقات الرواه. لبنان: منشورات مدینه العلم.
    7. صدوق قمی، محمد بن علی بن بابویه (۱۴۱۳). من لا یحضره الفقیه. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه.
    8. طباطبایی، سید محمدحسن (۱۴۱۷). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه.
    9. عمید زنجانی، عباسعلی. ، و موسی‌زاده، ابراهیم (۱۳۸۸). بایسته‌های فقه سیاسی. تهران: انتشارات مجد.
    10. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۵۸ و اصلاحات و تغییرات و تتمیم مصوب ۱۳۶۸ (۱۳۹۰). تدوین جهانگیر منصور. تهران: نشر دوران.
    11. کلینی، محمد بن یعقوب (۱۴۰۷). الکافی. تهران: دار الکتاب الاسلامیه.
    12. محقق ثانی، علی بن حسین (۱۴۱۴). جامع المقاصد فی شرح القواعد. قم: مؤسسه آل البیت (ع).
    13. محمد بن محمد اشعت (بی‌تا). الجعفریات. تهران: مکتبه نینوی.
    14. محمدرضا، حکیمه (۱۳۳۶). الحیاه. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
    15. مفید، محمد بن محمد بن نعمان عکبری (۱۴۱۳). المقنیه. قم: کنگره جهانی هزاره شیخ مفید.
    16. نوری، میرزاحسین (۱۴۰۸). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. بیروت: مؤسسه آل البیت (ع).